RAQAMLI VA QOG'OZ FORMATDAGI MATNLARNI O'QIB TUSHUNISH, DIQQAT VA LUG'AT O'ZLASHTIRISHNING QIYOSIY TAHLILI
20.1000/mtv/2026/i5/31815067Annotatsiya
Ushbu maqolada xorijiy ilmiy tadqiqotlar tahlili asosida raqamli (ekran orqali) va qog'oz formatdagi matnlarni o'qishning o'qib tushunish, diqqatni boshqarish va lug'at o'zlash tirish jarayonlariga ta' siri qiyosiy o'rganilgan. Tahlillar shuni ko'rsatadiki, qog'ozda o'qish, ay niqsa murakkab va axborotli matnlarni hamda vaqt cheklangan vaziyatlarda o'qib tushunish bo'yicha ustunlikka ega. Ekran orqali o'qishda esa diqqat ning chalg'ishi, yuzaki qayta ishlash va metakogni tiv xatoliklar (o'z tushunchasini ortiqcha baholash) ko'proq kuzatiladi. Shu bilan birga, raqamli o'qish samaradorligi matn mazmuniga mos interaktiv elementlar, o'rinli qo'llanilgan lug'at vositalari va ayniqsa kattalar ya'ni o'qituvchi yoki otaona tomo nidan ko'rsatiladigan pedagogik qo'llabquvvatlash mavjud bo'lganda sezilarli darajada oshishi mum kin. Maqola yakunida boshlang'ich ta'lim amaliyoti uchun oltita metodik tavsiya ishlab chiqilgan.
- ekran orqali o'qish
- qog'ozda o'qish
- o'qib tushunish
- diqqat
- metakognitiv nazo rat
- boshlang'ich ta'lim
- o'qish savodxonligi
Bibliografik ma’lumotlar
| Nashr turi | Ilmiy maqola |
|---|---|
| Manba | “Maktab ta’limi: muammolar, izlanishlar, yechimlar” jurnali |
| Jild, son, betlar | 2026, № 5 |
| Nashr sanasi | 2026 |
| Nashr tili | O‘zbekcha |
| Tashkilot | Abdulla avloniy 20.1000 |
| Asl nashr manzili | journal.avloniy.uz/uz/article/raqamlivaqogozformatdagimatnlarnioqibtushunishdiqqatvalugatozlashtirishningqiyosiytahlili-336 |
| Yozuv yaratilgan | 17.09.2026, 10:55 |
| Oxirgi yangilanish | 17.09.2026, 10:55 |
Mualliflar
Mualliflar tartibi asl nashrdagi ko‘rinishda saqlanadi.
Adabiyotlar
- V .Clinton. Reading from paper compared to screens: A systematic review and metaanalysis // Journal of Research in Reading. – 2019. – V ol. 42(2). – P. 288325. – DOI: https://doi.org/10.1111/14679817.12269
- P.Delgado, C.Vargas, R.Ackerman, L.Salmerón. Don't throw away your printed books: A metaa - nalysis on the effects of reading media on reading comprehension // Educational Research Review. – 2018. – V ol. 25. – P. 2338. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.edurev.2018.09.003
- R.Ackerman, T.Lauterman. Taking reading comprehension exams on screen or on paper? A meta - cognitive analysis of learning texts under time pressure // Computers in Human Behavior . – 2012. – V ol. 28. – P. 18161828. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.chb.2012.04.023
- T.Lauterman, R.Ackerman Overcoming screen inferiority in learning and calibration // Computers in Human Behavior. – 2014. – V ol. 35. – P. 455463. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.02.046
- S.Feng, S.D'Mello, A.Graesser. Mind wandering while reading easy and difficult texts // Psychono mic Bulletin & Review. – 2013. – V ol. 20. – P. 586592. – DOI: https://doi.org/10.3758/s134230120367y
- N.S.Baron. Words Onscreen: The Fate of Reading in a Digital World. – New York: Oxford University Press, 2015.
- L.E.Annisette, K.D.Lafreniere. Social media, texting, and personality: A test of the shallowing hypothesis // Personality and Individual Differences. – 2017. – V ol. 115. – P. 154158. – DOI: https://doi. org/10.1016/j.paid.2016.02.043
- Z.K.Takacs, E.K.Swart, A.G.Bus. Benefits and pitfalls of multimedia and interactive features in technologyenhanced storybooks: A metaanalysis // Review of Educational Research. – 2015. – V ol. 85(4). – P. 698739. – DOI: https://doi.org/10.3102/0034654314566989
- J.ParishMorris, N.Mahajan, K.HirshPasek, R.M.Golinkoff, M.F.Collins. Once upon a time: Parentchild dialogue and storybook reading in the electronic era // Mind, Brain, and Education. – 2013. – V ol. 7(3). – P. 200211. – DOI: https://doi.org/10.1111/mbe.12028
- R.E.Mayer Multimedia Learning (2nd ed.). – Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
- O.Korat, T.Graister, C.Altman. Contribution of reading an ebook with a dictionary to word learning // Journal of Communication Disorders. – 2019. – V ol. 79. – P. 90102. – DOI: https://doi.org/10.1016/j. jcomdis.2019.03.004
- A.G.Bus, M.H.van IJzendoorn, A.D.Pellegrini Joint book reading makes for success in learning to read: A metaanalysis // Review of Educational Research. – 1995. – V ol. 65(1). – P. 121. – DOI: https://doi. org/10.3102/00346543065001001
- A.C.Hargrave, M.Sénéchal. A book reading intervention with preschool children who have limited vocabularies // Early Childhood Research Quarterly. – 2000. – V ol. 15(1). – P. 7590. – DOI: https://doi. org/10.1016/S08852006(99)000381
- S.Rvachew, K.Rees, E.Carolan, A. Nadig Improving emergent literacy with schoolbased shared reading // International Journal of ChildComputer Interaction. – 2017. – V ol. 12. – P. 2429. – DOI: https:// doi.org/10.1016/j.ijcci.2017.01.002
- A.Shamir, O.Korat, R.Fellah Promoting vocabulary and literacy among children at risk // Reading and Writing. – 2012. – V ol. 25(1). – P. 4569. – DOI: https://doi.org/10.1007/s111450109247x
- O.D.Rustambekova. Digital reading vs. print reading: effects on EFL learners' reading speed and understanding // International Journal of Linguistics, Literature and Translation. – 2025. – No. 11. – P. 639643.
Pasport sahifasi ochiq. PDF fayl esa yopiq: uni ommaga tarqatish huquqi bo'lmasligi mumkin.

